Het Westerborkpad: een wandeltocht vol herinnering en bezinning

Het Westerborkpad is een bijzondere langeafstandswandeling in Nederland die niet alleen kilometers overbrugt, maar vooral ook geschiedenis, herinnering en emotie verbindt. Deze route, ook wel bekend als LAW 15, voert van de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam naar het voormalig Kamp Westerbork in Hooghalen. In totaal is de tocht ongeveer 340 kilometer lang en de etappes zijn zo in te delen dat je het zelf prettig vindt.

Voor mij was het lopen van dit pad een reis vol indrukken. Niet alleen omdat het een wandeling is door stad en natuur, maar vooral vanwege de verhalen die onderweg “verteld” worden.

Een wandeling met betekenis

Waar je bij veel wandelroutes vooral focust op natuur en rust, dwingt het Westerborkpad je om stil te staan, letterlijk én figuurlijk. De route volgt in grote lijnen het spoor dat Joodse burgers gedwongen volgden op weg naar Kamp Westerbork. Langs het pad kom je herdenkingsplaatsen, monumenten, Joodse begraafplaatsen en (voormalige) synagogen tegen.

Wat het pad anders toegankelijker maakt, is dat het deels over verharde paden en fietspaden loopt. De keuze voor deze wegen is gemaakt omdat het doel van het wandelpad is dat het nooit verder dan 5 kilometer van de oorspronkelijke route af ligt. Dit betekent echter ook dat je soms op minder mooie wegen wandelt en ook wel eens door industrie of verharde paden loopt.

Dit alles maakt het geschikt voor wandelaars met een rollator of rolstoel. Het pad is gemarkeerd met wit-rode LAW-tekens, en wordt vergezeld door het symbool van prikkeldraad – een subtiele maar krachtige herinnering aan het thema van deze route.

Eenrichting

In Nederland zijn de langeafstandswandelingen (LAW’s) in twee richtingen gemarkeerd. Deze speciale langeafstandswandeling is enkel van Amsterdam naar Westerbork gemarkeerd.

Waarom? Omdat men enkel naar Westerbork ging, de kans dat de route andersom afgelegd werd was klein en daarom is dit wandelpad éénzijdig gemarkeerd, het maakt het heel speciaal.

Mijn tocht langs het Westerborkpad

Ik heb alle etappes van het Westerborkpad gelopen, elk met hun eigen karakter en verhaal. Een aantal van mijn ervaringen wil ik graag met je delen:

Amsterdam – de Proloog

Tijdens de proloog van het Westerborkpad wandel je van Amsterdam Centraal Station naar de Hollandsche Schouwburg. Deze etappe van ongeveer 6,7 kilometer leidt je langs historische locaties zoals de voormalige Jodenbuurt, het Anne Frank Huis en het Joods Museum.

De Hollandsche Schouwburg, destijds een verzamelplaats voor Joden vóór deportatie, dient nu als gedenkplaats. Deze proloog biedt een indringende kennismaking met de geschiedenis en nodigt uit tot reflectie over de impact van de oorlog op de Joodse gemeenschap in Amsterdam.

De etappe is “maar” 6,7 kilometer maar ik kon daar een hele dag over doen. Neem de tijd, beleef en ervaar. Naast alle indrukken van de tweede wereldoorlog is Amsterdam natuurlijk ook gewoon een geweldige stad en genoeg te zien, ruiken en ervaren.

Muiden - Naarden-Bussum

Deze etappe begon bij het historische Muiderslot, een prachtig startpunt dat contrasteert met het thema van de route. De wandeling voerde langs de Joodse begraafplaats in Muiderberg. Hier voelde ik een diep respect voor de plek en de mensen die hier begraven liggen. De stilte was bijna tastbaar.

Kamp Amersfoort

Je passeert op dit wandelpad ook Kamp Amersfoort. Als je de etappes indeelt zou ik zeker even tijd nemen om dit kamp te bezoeken. In 2020 is dit gerestaureerd. Ik bezocht dit in 2024 voor de 2e keer. Het kamp en alles eromheen is jouw bezoek waard.

Nijkerk - Ermelo

Onderweg naar Ermelo passeerde ik een plek waar ooit een synagoge stond, met een herdenkingsplaat die dit markeert. In Nijkerk bezocht ik het museum, waar de oorlogsgeschiedenis van de stad tastbaar wordt gemaakt met persoonlijke verhalen en objecten. Het gaf extra verdieping aan de wandeling.

Ermelo - Nunspeet

Deze etappe voerde onder meer langs de Joodse begraafplaats in Harderwijk. Ik merkte hoe de route je telkens even stil laat staan bij een verhaal, een naam, een familie. Later liep ik over het Hulshorsterzand, ook wel ‘de Woestijn van de Veluwe’ genoemd. De uitgestrekte zandvlaktes gaven een heel ander gevoel: natuur in volle glorie, en toch ook een plek om na te denken over wat is geweest.

Berkum - Hoogeveen

Het was een warme wandeldag toen ik van Berkum richting Hoogeveen liep. In Staphorst bezocht ik het plaatselijke museum, dat veel vertelde over de lokale cultuur en hoe deze gemeenschap omging met de oorlog. De traditionele kleding, gebruiksvoorwerpen en verhalen gaven me een completer beeld van het dagelijks leven toen.

Hoogeveen – Kamp Westerbork

De laatste etappes richting Kamp Westerbork waren emotioneel. Het landschap veranderde langzaam, en ik voelde aan alles dat ik het eindpunt naderde. Langs het Oranjekanaal liep ik richting Hooghalen. En dan, dan hebben we het eindpunt van het wandelpad bereikt. We bezoeken eerst het Herinneringscentrum en dan het Kamp.

Het Museum Kamp Westerbork is gevestigd nabij het voormalige doorgangskamp in Hooghalen, Drenthe. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden hier meer dan 100.000 Joden, Roma en Sinti verzameld voordat zij werden gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskampen zoals Auschwitz en Sobibor. In het herinneringscentrum krijg je inzicht in het dagelijks leven in het kamp via persoonlijke verhalen, foto's, brieven en objecten. Buiten op het terrein zijn de sporen van het kamp zichtbaar, zoals de oorspronkelijke treinrails, het monument van 102.000 stenen en de fundamenten van de barakken. Het museum biedt een indrukwekkende en respectvolle plek om te herdenken en te leren over deze zwarte bladzijde uit de geschiedenis.

De oude treinrails, de fundamenten van de barakken, het monument van de 102.000 stenen – het raakte me diep. Meer schrijven over het kamp kan ik niet, woorden heb ik er niet voor. Beelden kunnen niet alles zeggen maar ik “vertel” de rest hieronder in beeld.

Ik sluit de wandeling en deze ervaring af met een gevoel van stilte, eerbied en herdenking.

Waarom het Westerborkpad wandelen?

Deze wandelroute is geen gewone tocht. Het is een pad dat uitnodigt tot bezinning. Of je nu geïnteresseerd bent in geschiedenis, op zoek bent naar verdieping tijdens je wandelingen, of een persoonlijke connectie hebt met de verhalen van toen: het Westerborkpad biedt iets unieks.

De combinatie van cultuurhistorie, natuur en persoonlijke verhalen maakt dit pad onvergetelijk. Het is ook een wandeling waarin je leert dat herdenken niet iets is van één dag per jaar, maar dat het verweven mag zijn met wat je doet zelfs met iets alledaags als wandelen.

Praktische tips

  • Wandelgids: De wandelgids (in het Nederlands) van het Westerborkpad is een aanrader. Hierin vind je niet alleen routekaarten, maar ook achtergrondinformatie over de herdenkingsplekken.
  • Pauzeplekken: Plan voldoende tijd in voor rust- en reflectiemomenten. Het pad vraagt af en toe om even stil te staan, en dat bedoel ik niet alleen fysiek.
  • Wandelpin als souvenir: Als herinnering aan deze bijzondere tocht heb ik zelf een pin ontworpen, verkrijgbaar via deze website. Het is een klein symbool, maar eentje met grote betekenis.
  • Wandelnet: Hier vind je de GPS route, de laatste aanpassingen en kun je de wandelgids bestellen.

Een pad dat je bijblijft

Het Westerborkpad heeft me niet alleen kilometers laten maken, maar vooral geraakt en geïnspireerd. Door de natuur, door de geschiedenis, door de verhalen van mensen. Iedere stap was verbonden met het verleden, en gaf tegelijkertijd betekenis aan het nu.

Of je nu het hele pad wandelt of slechts een paar etappes, ik kan het iedereen aanraden. Het is een tocht die je meeneemt op reis door tijd en ruimte en die je niet zomaar vergeet.

Ook wandelen?

🗺️ GPS & route-informatie: Westerborkpad (Nederlandse webiste)

Goed om te weten

Onze foto's
We fotograferen met onze telefoon, systeemcamera of compact camera. Wij bewerken onze foto’s niet met een kleur of een filter, alle kleuren die je ziet zijn kleuren die wij zo hebben waargenomen.

Een Wandelpin
Wil jij als herinnering aan je wandeling ook een Wandelpin? Je kunt hier klikken.

Andere wandelingen
Als je meer wilt lezen over onze wandelingen, kijk dan op onze overzichtspagina.

Deel onze blog
Zoek in producten of blogs: